Οικισμοί

Πρωτεύουσα και λιμάνι του νησιού είναι η Χώρα. Βρίσκεται στο δυτικό τμήμα του νησιού, χτισμένη αμφιθεατρικά πάνω στο λόφο. Θεωρείται ένας από τους ωραιότερους οικισμούς του Αιγαίου. Το λιμάνι ονομάζεται Πέρα Γιαλός. Παλαιότερα αποτελούσε ξεχωριστό οικισμό, όμως σήμερα έχει ενωθεί με τη Χώρα. Στην κορυφή του οικισμού δεσπόζει το Κάστρο, με τη σκούρα, ντόπια πέτρα, ενώ γύρω του βρίσκονται χτισμένα κατάλευκα τετράγωνα σπίτια, με μπλε παράθυρα και πόρτες, κολλητά το ένα δίπλα στο άλλο. Στον αυχένα του λόφου είναι κτισμένοι 8 παραδοσιακοί πέτρινοι ανεμόμυλοι. Παλιότερα εξυπηρετούσαν τις ανάγκες των κατοίκων, σήμερα όμως έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέοι. Διαθέτει δημόσιες υπηρεσίες, καταλύματα και πολλά μαγαζιά για φαγητό και καφέ.

– Απλωμένος σε μια εύφορη κοιλάδα, στο μυχό του ομώνυμου όρμου, βρίσκεται ο παραθαλάσσιος οικισμός Λιβάδι. Απέχει μόλις 3 χιλιόμετρα από τη Χώρα. Εδώ υπάρχουν πολλά περιβόλια με μανταρινιές, ροδιές, λεμονιές, πορτοκαλιές κι αμπέλια. Διαθέτει επίσης τη μοναδική οργανωμένη παραλία του νησιού. Στη βορειοδυτική άκρη του έχει κατασκευαστεί ένα φράγμα. Εκεί συγκεντρώνονται τα νερά των χειμάρρων, δημιουργώντας έτσι μια τεχνητή λίμνη, που καλύπτει τις ανάγκες του νησιού σε νερό. Στο οικισμό υπάρχουν αρκετά ενοικιαζόμενα δωμάτια, ταβερνάκια, ουζερί και σούπερ μάρκετ.

– Στο ανατολικό τμήμα του νησιού βρίσκεται ο δεύτερος μεγαλύτερος οικισμός του νησιού, η Μαλτεζάνα, ή Ανάληψη. Πρόκειται για ένα παραθαλάσσιο χωριό με ωραία αμμουδιά, κτισμένο σε μια κοιλάδα. Το όνομα πιθανότατα προήλθε από τους Μαλτέζους πειρατές που στάθμευαν στην περιοχή. Χαρακτηριστικό του οικισμού είναι το λιμανάκι με τα ψαροκάικα και τα απλωμένα δίχτυα. Από εκεί προμηθεύεται όλο το νησί με φρέσκο ψάρι. Τα τελευταία χρόνια στη Μαλτεζάνα παρουσιάζεται έντονη τουριστική ανάπτυξη. Υπάρχουν πολλές επιλογές για διαμονή αλλά και πολλές ταβέρνες.

– Το Βαθύ είναι ένας κλειστός όρμος, ο οποίος μοιάζει περισσότερο με λιμνοθάλασσα. Εκεί υπάρχουν δύο οικισμοί, το Μέσα Βαθύ, κτισμένο στην είσοδο του όρμου με μια μικρή σκάλα όπου δένουν καΐκια, και το Έξω Βαθύ, στο μυχό του κόλπου, με χωράφια, λιγοστά δέντρα και αμπέλια.

Χαρακτηριστικό στοιχείο της Αστυπάλαιας είναι οι πολλές βραχονησίδες που την περιτριγυρίζουν, οι οποίες ανήκουν διοικητικά σε αυτήν. Οι νησίδες είναι το Χονδρό, το Λιγνό, η Αγία Κυριακή με το ομώνυμο εκκλησάκι, ο Κουτσομύτης με την όμορφη παραλία και οι Κουνούπες στη νοτιανατολική πλευρά του νησιού, τα Κτένια, η Ποντικούσα, η Οφιδούσα και το Κατσαγρέλι στα δυτικά, ενώ στα βόρεια βρίσκονται τα Φωκιονήσια. Λίγο μακρύτερα βρίσκονται οι Αδερφοί, η Σύρνα και τα Τρία Νησιά.